14.1 C
Münih

Sudan Karaya Geçiş: Tiktaalik Roseae

Bu yazımızda sudan karaya geçişte ara basamaklardan biri olan ve çok önemli bir boşluğu dolduran Tiktaalik roseae‘dan bahsedeceğiz. İyi okumalar dileriz.

İnsanlar var oldukları süre boyunca nasıl oldukları noktaya geldiklerini, yeryüzündeki yaşamın öyküsünü merak etmiştir. Charles Darwin bu merakı giderebilecek bir fikir ortaya atmıştır: Evrim Teorisi. Bilimde olması gerektiği gibi insanlar buna kuşkuyla yaklaşmış ve kanıtlar istemiştir. Çok uzun süre yapılan ve hâlâ yapılmakta olan araştırmalar insanları tatmin olacak konuma getirmiştir. Tiktaalik de bu kanıtlar arasında yakın zamanda yerini almıştır.  

Tiktaalik

Hem tetrapoda (dört ayaklı) hem de balık özellikleri göstermektedir. Sudan karaya geçişte önemli olan bu ara halkayı Neil Shubin ve arkadaşları keşfetmiştir. Günümüze kadar gelememiş, ayak()ları olan fosil bir balıktır. Fishapoda (ayaklı balık) da denilmektedir. Bu canlı yaşam döngümüzdeki kilit noktalardan sadece birini oluşturmaktadır. 

Tiktaalik solungaç yarıklarına ve yüzgeçlere sahiptir. Bunların yanında sürüngenlere ait özellikleri de bulunmaktadır. Yassı bir kafaya sahiptir, omuzları kafasına bağlı değildir, boynu vardır (bu özellik kafa hareketlerini rahatça yapabilmesine olanak sağlar). Ayrıca Tiktaalik ön yüzgeçlerini ayak gibi kullanarak kendini yukarıya kaldırabiliyordu (şınav hareketi gibi). Solungaçları bulunmasına rağmen ciğerleri ve ciğerlerini koruyan kaburgalara sahipti. Bu sayede karada nefes alabilme özelliğini edindi. Kaburga ve ciğerlere sahip olması sadece dört ayaklılara ait bir özelliktir ki buradan yola çıkarak dört ayaklıların özelliklerinin balıktan evrimleştiğini söyleyebiliriz. 

Sudan karaya geçiş

Evrimde biyolojik olarak tamamen su yaşamına adapte olmuş hayvanların adım adım karaya uyum sağlamaları ve canlılığı karaya taşımaları olarak açıklanabilir. Bu olay Devoniyen Dönemi’nde gerçekleşmiştir. Tiktaalik ve benzeri hayvanların kara hayvanlarının ortak atası olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz: amfibiler, sürüngenler ve memeliler.  

Sudan karaya geçişte 15 ara basamak bilinmektedir. Yani Tiktaalik çoğu yerde yazdığı gibi ‘kayıp halka’ değil ara halka, geçiş formu olarak tanımlandığında daha doğru olacaktır. Çünkü ciğerlere sahip olmasına rağmen ‘tamamen’ karada yaşayabilecek kadar evrilmemiştir. Daha çok adaptasyon geçirmesi ve evrilmesi gerekmektedir. Tiktaalik’in sudan karaya geçmesi elbette ki ‘canı istediği’ için olmamıştır. Yanında bulunan balıklar oldukça güçlüydüler ve bu durumda yaşadıkları alanda kalabilmek için savaşmaları ve savaş için de evrilmek, irileşmek, dişlerini keskinleştirmek vs. gerekiyordu. Fakat Tiktaalik savaşı tercih etmemiş ve suyu terk ederek hayatta kalmayı tercih etmiştir.  

‘İşte bu kavgadan kaçışın bizim için anlamı: bileğimizin, avuç içimizin ve parmaklarımızın evrimindeki ilk evreleri açığa çıkarmasıdır.’ –Neil Shubin/Your Inner Fish 

Kaynakça:
http://evrimianlamak.org/e/A11i:Tiktaalik
https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Tiktaalik
https://www.researchgate.net/publication/331634181_Sudan_Karaya_Geciste_Bir_Araform_Olarak_Ayaklibalik_Tiktaalik_roseae_Daeschler_Shubin_Jenkins_2006
Şeyda Koca
Şeyda Koca
İstanbul Üniversitesi’nde Biyoloji okuyorum. Yazı yazmak ve bilim hayatımın vazgeçilmez bir parçası. Bilimle kalmak dileğiyle.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR:

YORUM YAZ / GÖRÜŞ BİLDİR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

SON YAZILAR

AŞKIN FİZYOLOJİSİ

Birçok araştırmaya konu olan ve son derece karmaşık bir duygu olan aşkın, vücutta “kalbin çarptığına beynin onay vermesi” olarak tanımlanabilir. Aşk, fizyolojik olarak incelendiğinde,...

Galileo Galilei Kimdir? Bilime Adanmış Bir Hayat

Modern bilimin babası ve dünya tarihinin en etkin bilim insanlarından biri olan Galileo'ya günümüzün modern astronomları çok şey borçlu. 16. yüzyılın sonunda ve 17....

GÜVENLİK VE SAVUNMA POLİTİKALARINDA YAPAY ZEKANIN ÖNEMİ

Yapay Zeka ; insan zekasına yakın sistemlerin oluşturulmasıyla başlayan , tasarlanma olanağının geliştirilme aşamalarında teknolojik bir boyut kazanan , analiz süreçlerinden geçen araştırmacı yaklaşımların...

Sicim Teorisi: Evrenin Müziği

Makro evrenin fiziği olan genel görelilik kuramı ve mikro evrenin fiziği olan kuantum mekaniği birbirlerinden ayrı incelendiğinde sorunsuz çalışırken bir arada incelendiğinde çok ciddi...

Bütün hayatınızı bir balonun içinde yaşadığınızı hayal edebiliyor musunuz?

David Vetter Amerika’da 1971 yılında dünyaya gelmişti. Ağır Kombine İmmun yetmezliği (SCID) olan bu bebek, her türlü mikropla, enfeksiyonla savaşmasını sağlayan başta T lenfositleri...